Núi Đá Ngựa tọa lạc tại thôn Lộc Yên, xã Tam Thành, huyện Phú Ninh, Quảng Nam, vùng đất giáp ranh với huyện Tiên Phước. Nhìn từ bờ kênh xa xa, ngọn núi mang dáng hình một chiếc yên ngựa oai phong, và tên gọi cũng từ đó mà thành. Với tôi, vùng đất này không chỉ là địa danh trên bản đồ, mà là nơi lưu giữ những mạch ngầm tâm linh kỳ bí.
1. Tảng Đá Mồ Côi – "Thành Hoàng" của xóm núi
Nằm giữa vùng đất hoang sơ là một tảng đá mồ côi lớn, nơi được dân làng xem là điểm tụ linh khí của cả vùng. Theo lời kể của anh Phan Văn Mới, Bí thư chi bộ thôn Lộc Yên, tảng đá này từ bao đời nay đã trở thành chỗ dựa tinh thần cho bà con.
Nghi thức tế lễ: Mỗi năm hai lần vào dịp đầu năm và cuối năm, xóm núi lại rộn ràng lễ cúng. Những người cao niên đứng ra vận động, con cháu cùng nhau góp tiền, góp vật phẩm.
Lễ vật và tâm nguyện: Thực phẩm được nấu chín, gánh bộ ra tận tảng đá. Những mâm cúng thịnh soạn dâng lên như một nghi thức thờ Thành hoàng bổn xứ, cầu mong mưa thuận gió hòa, xóm làng bình an, con cháu chăm chỉ làm ăn, tránh xa thói hư tật xấu.
2. Những giai thoại nhắc nhở sự tôn nghiêm
Sự linh thiêng của Núi Đá Ngựa và tảng đá mồ côi không chỉ nằm ở những lời cầu nguyện, mà còn hiện hữu qua những câu chuyện "người thật việc thật" được truyền tai qua nhiều thế hệ:
Chuyện về sự bất kính vô ý: Cha anh Mới lúc sinh thời thường kể về sự nghiêm cẩn của vùng đất này. Vào mùa lúa Đông Xuân, những người phụ nữ đi cấy mạ nếu vô tình "chổng mông" về phía Núi Đá Ngựa sẽ gặp chuyện chẳng lành. Tối về, họ thường bị đau bụng dữ dội hoặc phát bệnh toàn thân, hôm sau không thể ra đồng.
Lời cảnh báo cho trẻ chăn trâu: Anh Nguyễn Hữu Thọ, nguyên Trưởng thôn, cũng chia sẻ lại lời dạy của ông bà xưa: Đám trẻ chăn trâu cắt cỏ nếu leo lên tảng đá mồ côi nghịch ngợm, phá phách thì tối về sẽ bị quở trách bằng những cơn đau ốm không rõ nguyên nhân.
Những câu chuyện này, dù mang màu sắc liêu trai, nhưng lại là cách người xưa dạy con cháu về lòng tôn trọng thiên nhiên và những giá trị tâm linh khuất mặt.
3. Những thăng trầm theo dòng lịch sử
Núi Đá Ngựa không chỉ có tâm linh mà còn ẩn chứa tài nguyên. Vào những năm 80, 90 của thế kỷ trước, nơi đây từng là "điểm nóng" với một mỏ vàng lộ thiên.
"Dân tứ xứ đổ về, hầm hố mọc lên san sát. Có người đổi đời nhờ trúng đậm, nhưng cũng không ít kẻ trắng tay, để lại những vết tích đào xới loang lổ trên thân núi."
Đến năm 2017, chính quyền quy hoạch khu chăn nuôi tập trung rộng 18ha, giao cho Công ty CP VINA triển khai. Tuy nhiên, dự án dừng lại ở khâu kiểm đếm và giải phóng mặt bằng. Điều đáng nói, tảng đá mồ côi nằm ngay giữa tâm điểm của dự án này. Sự rút lui của chủ đầu tư và sự thiếu quyết liệt của chính quyền lúc bấy giờ vô tình đã giữ lại sự nguyên trạng cho "vùng đất thiêng".
Lời kết
Qua những câu chuyện tại Núi Đá Ngựa, ta thấy rằng giữa dòng chảy của kinh tế và quy hoạch, yếu tố tâm linh vẫn luôn có một chỗ đứng vững chắc trong tâm thức người dân. Tảng đá mồ côi vẫn đứng đó, như một chứng nhân lặng lẽ bảo vệ sự bình yên cho làng quê Lộc Yên.
