Tác giả: Châu Phước Tiến
N ghề này hay lắm con, mình lo cho người ta đoạn cuối đời. Miễn là tận tâm, thì ai rồi cũng sẽ về nơi ấy một cách nhẹ nhàng... Câu nói ấy cứ vương vấn mãi trong tâm trí tôi khi nghĩ về một công việc mà người đời đôi khi vẫn còn e dè gọi tên: nghề mai táng. Nhớ ngày chú tôi qua đời vào những ngày cận Tết, khi vạn vật đang hối hả đón chào mùa xuân, thì gia đình tôi lại chìm trong đại tang. Sự ra đi đường đột của chú khiến cả nhà bàng hoàng, bối rối. Tiếng khóc nghẹn ngào của vợ con chú, cái không khí tang thương bao trùm khiến mọi thứ như ngưng trệ.
1. Nỗi lòng người ở lại và sự chuyển mình của thời đại
Ngày xưa, khi dịch vụ chưa phát triển, làng quê tôi (làng Thanh Quýt) có Hội Bảo Thọ. Khi có người nằm xuống, bà con lối xóm cùng các cụ trong hội lại cùng nhau mỗi người một tay: người tắm rửa, người thay y phục, người lo khâm liệm... Tất cả diễn ra tại tư gia, ấm áp tình làng nghĩa xóm nhưng đôi khi vẫn không tránh khỏi những lúng túng trong lúc gia chủ bối rối.
Theo đà phát triển của kinh tế, nhu cầu của xã hội thay đổi, dịch vụ mai táng chuyên nghiệp ra đời như một lẽ tất yếu. Không chỉ là kinh doanh, đó còn là một sự sẻ chia gánh nặng tâm lý cho những gia đình đang chịu cảnh biệt ly.
2. Chuyện về ông Tổng Lựu – Người có "căn" với nghề
Ở làng Thanh Quýt quê tôi, nhắc đến nghề mai táng, không ai không biết ông Lê Tự Lựu (đời thứ 14, tộc Lê Tự). Người ta vẫn hay bàn tán về cái "duyên cơ" hay nói đúng hơn là "duyên nghiệp" kỳ lạ của ông.
Chẳng biết từ đâu mà ngay từ khi còn là một cậu bé học sinh, ông Lựu đã đam mê công việc của một "ông Tổng" đám tang. Các cụ cao niên trong làng vẫn kể lại câu chuyện về tuổi thơ của ông với sự ngạc nhiên: trong khi những đứa trẻ khác chơi đồ hàng, bắn bi, thì ông Lựu lại "triệu tập" 5-7 đứa bạn lại để tổ chức... đám tang giả. Trong những trò chơi thơ bé ấy, lúc nào ông cũng đảm nhận vai ông Tổng – người điều hành mọi nghi lễ.
Lớn lên, khi cha mẹ cho đi học nghề thợ mộ tại nhà ông Lê Tự Hoa, cái "máu" nghề trong ông lại càng bộc lộ rõ. Ông Hoa kể rằng, mỗi khi có đám tang đi ngang qua trại mộc, chú Lựu lại bỏ dở công việc, chạy ra xem và lẳng lặng đi theo đám tang cho đến tận Gò Huề (nghĩa địa). Ông đứng đó, quan sát tỉ mỉ từng thủ tục: từ hạ huyệt, bỏ nắm đất đầu tiên, cho đến cách đọc văn triệu... Tất cả những chi tiết ấy ngấm vào người ông như một định mệnh.
3. Thành Đức – Cái tâm gửi trọn vào nghiệp tiễn đưa
Sau bao năm học hỏi và tích lũy, ông Lựu đã thành lập Công ty Dịch vụ Mai táng Thành Đức trên Quốc lộ 1A, thuộc phường An Thắng. Với tôi, đây là một công việc đặc thù, nếu không có cái tâm và sự can đảm thì khó lòng trụ vững.
Ông Lựu không chỉ làm vì sinh kế. Ông là người có tâm với tổ tiên, dòng họ. Trong làng và khu vực lân cận, ông được nể trọng bởi giọng đọc văn tế và cách xướng lễ đầy truyền cảm, tôn nghiêm. Để đạt được trình độ đó, ông đã không ngừng mày mò, tầm sư học đạo từ những bậc tiền bối như cụ Nguyễn Hữu Thìn, cụ Nguyễn Hữu Xuyên, cụ Nguyễn Văn Nhung... Những tinh hoa trong nghi lễ cúng tế của làng Thanh Quýt đã được ông tiếp nối và phát huy một cách trân trọng.
Không chỉ dừng lại ở các đám tang, ông còn nhiệt tình tham gia cúng tế tại đình làng cho chư phái tộc và đặc biệt là cho tộc Lê Tự chúng tôi. Hình ảnh ông Tổng Lựu trang nghiêm trong bộ lễ phục đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống tâm linh của người dân nơi đây.
4. Lời kết: Đạo nghĩa và Tình người
Giờ đây, dịch vụ Thành Đức của ông đã mở rộng quy mô ra đến tận Đà Nẵng. Thế nhưng, dù ở đâu, ông vẫn giữ trọn cái chất của một người con làng Thanh Quýt.
Điểm đáng quý nhất ở ông chính là sự thấu cảm. Với những gia đình neo đơn, hộ nghèo hay những cảnh đời đơn chiếc, ông luôn chủ động tính toán những gói dịch vụ nhẹ nhàng, thậm chí là hỗ trợ hết mình để người mất được yên nghỉ, người sống được nhẹ lòng. Ở cái nghề mà người ta gọi là "buôn bán nỗi buồn" này, ông Lựu lại chọn cách gieo mầm hy vọng và sự an ủi.
Cuộc đời mỗi người rồi ai cũng sẽ đi đến đoạn cuối của hành trình. Những người như ông Lựu chính là những người gác cổng tận tụy, tiễn đưa những linh hồn về với đất mẹ một cách trang trọng và thanh thản nhất. Nghề mai táng, qua bàn tay và cái tâm của ông, đã trở thành một nghĩa cử cao đẹp về tình người.
