Hành trình của một đời người thường gói gọn trong những vòng xe tất bật: học hành, đi làm, cống hiến, rồi lo toan cho gia đình, con cái. Giữa những cuộc mưu sinh vô tận và vô cùng ấy, ta đi qua biết bao lớp học, gặp gỡ biết bao người thầy. Có những kiến thức đã trôi vào quên lãng, có những khuôn mặt chỉ còn là hư ảo, nhưng cũng có những người thầy mà mỗi khi nhắc đến, lòng ta lại trào dâng một niềm xúc động khó tả. Với tôi, người thầy ấy là thầy Nguyễn Văn Tấn.
1. Thuở ấy... khi văn chương là "cực chẳng đã"
Năm 1986, tôi là cậu học trò lớp 11 trường THPT Nguyễn Duy Hiệu. Ngày ấy, tâm trí tôi chỉ dành cho những con số, những định luật khô khan của khối tự nhiên. Với tôi, giờ Văn là một thử thách, một sự "cực chẳng đã". Thầy Tấn khi ấy còn trẻ, sinh năm 1956, gốc Quảng Ngãi, là học sinh miền Nam tập kết. Thầy mang trong mình cái chất lãng tử của người dạy văn nhưng cũng rất nghiêm cẩn và tâm lý.
Tôi nhớ mãi những lần thầy dò bài, tôi lúng túng không thuộc. Thầy không trách phạt nặng nề mà chỉ nhẹ nhàng xoa đầu. Khi xem học bạ, thấy điểm các môn tự nhiên của tôi đạt loại giỏi, còn môn Văn chỉ dừng ở mức trung bình - yếu, thầy không nhìn tôi bằng ánh mắt thất vọng mà bằng sự thấu hiểu.
Có một lần ở phòng thư viện, thầy gọi riêng tôi ra và bảo: “Em cố gắng học văn, vì văn chính là người”. Câu nói ấy theo tôi suốt cuộc đời. Thầy còn tâm sự một câu mà đến tận bây giờ tôi mới thấm thía cái nỗi lòng của người đứng trên bục giảng: “Buổi giảng dạy của thầy cho các em là mới mẻ, còn đối với thầy như trâu bò nhai rơm. Vì vậy, khi thầy giảng bài, mong các em đừng nói chuyện riêng”. Hình ảnh "nhai rơm" nghe có vẻ xót xa, nhưng đó là sự bộc bạch chân thành nhất của một người thầy tâm huyết, vượt qua sự lặp đi lặp lại của giáo án để truyền lửa cho học trò.
2. Những ngã rẽ và sự gặp gỡ kỳ diệu
Thời gian như bóng câu qua cửa sổ. Tôi rời ghế nhà trường, bước vào đời và thật bất ngờ khi định mệnh lại dẫn lối tôi đến với con đường cầm bút. Từ một cậu học trò "dốt văn", tôi trở thành người làm báo. Và cũng thật kỳ lạ, thầy Tấn cũng chuyển công tác về báo Thanh Niên. Khi Quảng Nam - Đà Nẵng chia tách tỉnh, thầy về nhận chức Phó Chủ tịch quận Thanh Khê. Đến khi tôi chuyển công tác về Tạp chí Văn Hiến, thầy lại về Bộ Văn hóa. Như có một sợi dây duyên nợ vô hình, thầy trò chúng tôi cứ thế gặp lại nhau trên mọi miền đất nước, trong những sự kiện văn hóa, những buổi hội thảo nghề nghiệp.
Người học trò viết văn tầm thường năm xưa giờ đã trưởng thành, và người thầy cũ vẫn luôn dõi theo từng bước đi ấy. Thỉnh thoảng gặp nhau, thầy vẫn hỏi thăm về bài vở, về cách viết văn, viết báo. Ánh mắt thầy lấp lánh niềm vui khi thấy đứa học trò "khối tự nhiên" ngày nào nay đã biết dùng con chữ để cống hiến cho đời. Sự để ý, động viên âm thầm của thầy chính là liều thuốc tinh thần vô giá để tôi tiếp tục phấn đấu với nghiệp viết lách đầy gian truân.
3. Nỗi nhớ gửi về phương Nam
Giờ đây, thầy đã bước sang tuổi 71. Thầy cùng gia đình đã chuyển vào Sài Gòn sinh sống, còn tôi vẫn ở lại với mảnh đất miền Trung đầy nắng gió. Khoảng cách địa lý khiến những cuộc gặp gỡ thưa thớt dần, tôi không còn thường xuyên được diện kiến thầy như trước.
Nhưng trong tâm khảm tôi, hình ảnh người thầy Quảng Ngãi với mái tóc giờ chắc đã bạc thêm, nụ cười hiền hậu và đôi bàn tay xoa đầu học trò năm xưa vẫn chưa bao giờ phai nhạt. Thầy không chỉ dạy tôi những tác phẩm văn học, thầy dạy tôi cách làm người, dạy tôi hiểu rằng "văn chính là người" để tôi biết trân trọng giá trị của tâm hồn giữa cuộc mưu sinh hối hả.
Từ miền Trung xa xôi, con xin gửi lời tri ân sâu sắc đến thầy. Kính chúc thầy sức khỏe và bình an. Dẫu bao nhiêu lớp học đã đi qua, dẫu cuộc đời có bao nhiêu biến động, thầy Nguyễn Văn Tấn vẫn mãi là dấu ấn sâu đậm nhất, là niềm tự hào trong hành trình làm người của con.
