CHUYẾN ĐÒ QUA SÔNG YÊN
Con sông Yên vẫn chảy.
Chảy lặng lẽ như chưa từng biết đến chiến tranh, chưa từng chứng kiến máu và nước mắt.
Nước sông mùa ấy trong veo, bờ bên kia là làng La Châu còn hoang sơ, mái nhà tranh thấp thoáng sau hàng tre, con đường đất từ La Châu xuống Thạch Bồ gập ghềnh, lầy lội mỗi khi mưa xuống.
Chiếc đò nhỏ neo mình bên bến cát, ngày ngày đưa khách qua sông. Người chèo đò là một ông lão gầy, mái tóc bạc phơ, chèo chậm, đều tay, như sợ làm động mặt nước đang yên.
Một buổi chiều giữa những năm 1960, trên chuyến đò ấy, có một người lính trẻ mặc quân phục chỉnh tề. Vai mang cấp bậc trung úy. Gương mặt rắn rỏi nhưng ánh mắt lại trầm, như mang theo nỗi buồn không gọi tên. Anh đứng ở mũi đò, nhìn sang bờ La Châu, nơi hoàng hôn đang buông xuống rất chậm.
Cùng chuyến đò ấy, có một cô gái trẻ. Áo bà ba nâu, tóc buộc gọn sau gáy, da rám nắng. Cô đứng lặng, hai tay nắm chặt vạt áo, ánh mắt nhìn xuống dòng sông. Không ai biết cô là du kích Hòa Vang. Không ai biết cô đang hoạt động trong lòng địch. Trên giấy tờ, cô chỉ là một cô gái quê, lặng lẽ qua sông.
Con đò rung nhẹ khi rời bến.
Và như mọi mối nhân duyên của đời người, tình yêu bắt đầu từ một khoảnh khắc rất nhỏ.
Ánh mắt họ gặp nhau.
Chỉ một lần.
Rồi quay đi.
Nhưng từ khoảnh khắc ấy, con sông Yên không còn chỉ là con sông. Nó trở thành chứng nhân.
Anh tên N.T.H., trung úy của một đơn vị chủ lực.
Cô tên L.T.C., con gái làng La Châu.
Họ gặp lại nhau nhiều lần trên chuyến đò cũ. Không hẹn trước. Không lời thề. Chỉ là những buổi chiều, gió sông mát rượi, tiếng mái chèo khua nước, và hai con người đứng gần nhau hơn một chút.
Anh nói chuyện chiến trường.
Cô nói chuyện làng quê.
Cả hai đều giấu đi những phần quan trọng nhất của đời mình.
Tình yêu lớn lên lặng lẽ như lúa ngoài đồng. Không ai gọi tên. Không ai dám giữ. Nhưng đã nảy mầm thì không thể dập tắt.
Rồi cô rời làng.
Xuống Cẩm Lệ học may.
Trên giấy tờ, cô là học trò may vá.
Trong thực tế, cô là người thu thập tin tức, nắm tình hình địch, chuẩn bị cho những trận đánh lớn. Cô đi giữa hai thế giới, mang trên vai cả sinh mệnh đồng đội.
Anh chuyển về Trung đoàn 51.
Khoảng cách xa hơn. Nhưng tình yêu thì không lùi bước. Những lần gặp hiếm hoi trở nên quý giá hơn bất kỳ lời hứa nào.
Giữa bom đạn, giữa hai chiến tuyến, họ yêu nhau bằng cách của những người không dám mơ xa. Không dám nghĩ đến ngày mai. Chỉ biết hôm nay còn sống là còn thương.
Xuân Mậu Thân đến như cơn bão.
Cô tham gia chuẩn bị đánh vào quận lỵ Hòa Vang.
Trước ngày nổ súng, cô biết mình đã mang thai ba tháng.
Cái thai ấy là máu thịt của tình yêu.
Là kết tinh của những chuyến đò qua sông Yên.
Cô giấu tất cả.
Giấu anh.
Giấu đồng đội.
Giấu cả nỗi sợ trong lòng.
Trận đánh diễn ra ác liệt. Sau đó, cô bị bắt.
Côn Đảo – nơi đá nhiều hơn đất, nơi biển gào suốt đêm, nơi con người phải học cách chịu đựng để sống sót. Ở đó, trong xà lim ẩm lạnh, cô sinh con. Không tiếng khóc lớn. Không vòng tay người cha.
Cô đặt tên con là Mậu Thân.
Không phải để nhớ chiến thắng.
Mà để nhớ một mùa xuân đã lấy đi tất cả.
Đứa trẻ lớn lên trong vòng tay của đồng đội. Lý lịch được che chở, được viết lại để con có thể sống, có thể học, có thể bước đi trên mặt đất này như bao đứa trẻ khác.
Năm 1973, cô được trao trả tù binh.
Trở về, cô công tác ở nông trường. Cuộc đời tưởng như đã sang trang khác. Nhưng trong tim, con sông Yên vẫn chảy.
Anh, lúc ấy, đã thăng thiếu tá. Giữ chức quận trưởng ở một quận thuộc Quảng Ngãi. Hai con người ở hai bờ lịch sử, không còn khả năng gặp lại.
Năm 1975, chiến tranh kết thúc.
Anh đi cải tạo.
Mười năm sau, về quê, rồi sang Hoa Kỳ định cư.
Hai con đường.
Không giao nhau nữa.
Đứa trẻ năm xưa lớn lên.
Học hành.
Cống hiến.
Trưởng thành.
Không ai biết hết câu chuyện. Không ai dám hỏi. Chỉ có người mẹ, những đêm khuya, ngồi lặng trước hiên nhà, nghe gió thổi qua hàng tre, thì thầm với quá khứ.
“Em không hối tiếc. Tình yêu đó là điều đẹp nhất đời em. Đừng vì giai cấp, vì lập trường, mà giết chết tình yêu. Trong chiến tranh, có những điều thiêng liêng hơn khẩu súng.”
Rồi chị đi.
Anh cũng đi.
Con sông Yên vẫn chảy.
Chiếc đò xưa không còn.
Nhưng có một người con, mang tên của một mùa xuân dữ dội, đang sống, đang cống hiến cho thành phố này – thành phố đáng sống.
Và đâu đó, trong tiếng gió sông Yên, tình yêu năm ấy vẫn còn nguyên vẹn.
Không cần danh phận.
Không cần biện minh.
Chỉ cần được nhớ.
Truyện ngắn: Châu Phước Tiến
