CREM ĐÂY… – HỒI ỨC TUỔI THƠ
Sau năm 1975, chiến tranh lặng im như một giấc mơ dài vừa khép lại. Làng quê Thanh Quýt của tôi khi ấy giống như người mẹ già vừa trút bỏ chiếc áo bão giông, trở về dáng vẻ hiền hòa vốn có. Những con đường đất đỏ thôi còn tiếng xe quân sự gầm gào. Những mái nhà rách nát dần được vá lại. Người từ phố thị lục tục kéo nhau về quê, tay cuốc tay cày, bắt đầu một cuộc đời mới trên mảnh đất ruộng vườn quen thuộc.
Tôi lớn lên giữa những năm tháng ấy. Tuổi thơ nghèo khó mà trong veo như giọt sương mai đọng trên tàu lá chuối sau vườn. Ngày ngày chúng tôi cắp sách đến trường trong bộ quần áo sờn vai, đôi dép nhựa mòn gót, nhưng ánh mắt thì lúc nào cũng lấp lánh niềm vui. Hòa bình với lũ trẻ con chúng tôi khi ấy giản dị lắm: được ăn no hơn một chút, được đến lớp đều hơn một chút, và được rong chơi dưới bầu trời không còn tiếng bom rơi.
Làng quê hồi sinh chậm rãi. Sáng nghe tiếng gà gáy, trưa nghe tiếng võng kẽo kẹt, chiều nghe mùi rơm rạ bay trên cánh đồng mới gặt. Mọi sinh hoạt của tôi đều gắn với nhịp thở rất đỗi thân thương ấy. Nhưng trong vô vàn âm thanh của ký ức, có một tiếng rao mà suốt đời này tôi không thể nào quên được.
“Crem đây… crem đây…”
Mỗi trưa hè nắng đổ lửa, khi lũ trẻ chúng tôi còn đang chong mắt nhìn ra ngõ, chỉ cần nghe văng vẳng từ xa hai tiếng ấy thôi là cả bọn đã nhốn nháo như chim sẻ gặp mùa lúa chín. Tiếng rao kéo dài, hơi khàn mà ngọt lạ lùng, nghe đến đâu lòng trẻ con rộn ràng đến đó.
Chúng tôi chạy ùa ra đầu ngõ, đứa cầm mấy đồng bạc lẻ mẹ cho, đứa xin được của bà nội vài hào, chỉ mong mua cho bằng được một cây kem mát lạnh. Cây “crem” thuở ấy đơn sơ lắm: chỉ là chút nước đường pha sữa, ướp lạnh trong chiếc thùng nhôm cũ kỹ. Vậy mà khi cắn một miếng, cái vị ngọt dịu, mát rượi tràn vào cổ họng, thơm tho như mang theo cả mùi vị của thiên đường.
Với lũ trẻ nghèo chúng tôi, đó là cả một niềm hạnh phúc lớn lao. Cầm cây kem trên tay, vừa ăn vừa cười, cảm giác như mùa hè cũng bớt đi một nửa nắng gắt.
Người bán kem tên K
Người bán kem cho trường tôi hồi ấy là một người đàn ông tên K. Ông dáng cao gầy, khuôn mặt hiền lành, giọng nói trầm ấm. Nghe người lớn kể lại, ông từng là sĩ quan cấp bậc trung úy của chế độ cũ, quê ở Hội An, trình độ văn hóa tú tài. Sau ngày đất nước đổi thay, ông không còn con đường nào khác ngoài việc mưu sinh bằng nghề bán kem dạo.
Chiếc xe đạp cũ kỹ, cái thùng kem móp méo theo ông rong ruổi qua bao nẻo đường làng. Thế nhưng trong dáng vẻ lam lũ ấy, ông vẫn giữ được phong thái điềm đạm của một người có học. Chúng tôi quý ông không chỉ vì những cây kem mát lạnh, mà còn vì sự kính nể lạ lùng dành cho trí tuệ của ông.
– Câu số bốn, tụi bây làm ra bao nhiêu?
– Dạ… 176 mét vuông!
– Ừ, đúng rồi!
Lũ học trò quê mùa chúng tôi nghe vậy mà phục ông sát đất. Trong mắt bọn trẻ, người bán kem nghèo ấy bỗng trở nên cao lớn vô cùng. Ông không chỉ bán cho chúng tôi vị ngọt của tuổi thơ, mà còn gieo vào lòng mỗi đứa một niềm tin rằng tri thức là thứ không bao giờ mất đi.
Những điều lặng lẽ mất đi
Thời gian cứ thế lặng lẽ trôi. Chúng tôi lớn lên, rời xa mái trường làng, mỗi người một ngả. Làng quê Thanh Quýt cũng dần thay da đổi thịt. Con đường đất ngày nào giờ đã thành đường nhựa thênh thang. Những ngôi nhà tranh vách đất nhường chỗ cho phố xá, cửa hiệu. Làng đã lên phường, mang dáng dấp của một đô thị mới.
Nhưng giữa sự đổi thay ấy, có những điều đã lặng lẽ mất đi mà không bao giờ trở lại.
Một buổi trưa trở về quê, tôi đứng giữa con đường cũ mà nghe lòng mình hụt hẫng. Không còn những đứa trẻ đầu trần chân đất rượt đuổi nhau. Không còn cái nắng chói chang hắt lên từ bờ tre, giếng nước. Và đặc biệt, không còn nghe tiếng rao quen thuộc năm nào:
“Crem đây… crem đây…”
Âm thanh ấy bây giờ chỉ còn vang vọng trong miền ký ức xa xăm. Nó hiền như lời hát ru của mẹ tôi thuở tôi còn nằm trong nôi. Nó ngọt ngào như mùi khói bếp mỗi chiều mưa. Nó giản dị mà sâu thẳm, gói ghém cả một thời tuổi nhỏ không bao giờ tìm lại được.
Tôi chợt hiểu rằng tuổi thơ giống như con diều giấy. Một ngày kia sợi dây vô tình đứt mất, ta ngơ ngác nhìn nó bay xa mãi, chỉ còn lại trong tay chút kỷ niệm mong manh.
Ông K – người bán kem năm xưa – giờ chẳng biết lưu lạc nơi đâu. Có thể ông đã già, đã khuất bóng giữa dòng đời vội vã. Nhưng trong lòng những đứa học trò nghèo chúng tôi thuở ấy, hình ảnh ông vẫn còn nguyên vẹn: một người đàn ông hiền lành, lặng lẽ mưu sinh, mang theo cả một khoảng trời ký ức.
Mỗi lần trở về làng, đi ngang con đường cũ, tôi lại nghe đâu đó vang lên tiếng rao xa xăm của một thời đã mất. Tiếng rao giản dị mà thấm đẫm yêu thương, như gọi tôi quay về với những ngày trong trẻo nhất của đời mình.
Tuổi thơ đi qua nhanh quá. Mới hôm nào còn chạy lon ton theo tiếng kem, giờ tóc đã điểm sợi bạc. Cuộc đời cuốn con người đi xa, nhưng ký ức thì luôn ở lại. Và giữa muôn vàn kỷ niệm, tiếng “crem đây” của một thời nghèo khó vẫn mãi là khúc nhạc dịu dàng nhất trong tâm hồn tôi.
Giá mà có thể một lần được trở lại ngày xưa, được đứng trước cổng trường cũ, chờ nghe tiếng rao thân thuộc ấy vang lên giữa trưa hè…
Nhưng thôi, hồi tưởng cũng đã là hạnh phúc rồi. Bởi nhờ những ký ức ngọt lành đó, tôi hiểu rằng mình đã từng có một tuổi thơ thật đẹp – đẹp như chính làng quê Thanh Quýt của tôi ngày ấy.
