Tác giả: Châu Phước Tiến
1. Cung đàn trốn học và giấc mơ từ đất Quế Sơn
Người ta thường nói về Quế Sơn, Quảng Nam với cụm từ đầy khắc nghiệt: “đất cày lên sỏi đá”, nơi “chó ăn đá, gà ăn cỏ”. Chính từ mảnh đất Quế Phú ấy, người nghệ sĩ Minh Lễ đã lớn lên với một tâm hồn nhạy cảm và niềm đam mê âm nhạc mãnh liệt.
Thời phổ thông, khi bạn bè đồng trang lứa còn mải mê với những lo toan cơm áo, Minh Lễ đã trót đem lòng yêu tiếng đàn ghi-ta và những làn điệu dân ca ngọt ngào. Có những đêm, anh phải bí mật “trốn” gia đình, lặn lội xuống tận xã Duy Thành để theo học đàn cổ. Những bước chân âm thầm trong bóng đêm ngày ấy không chỉ đưa anh đến với những cung bậc ngũ cung, mà còn mở ra một định mệnh gắn liền với nghiệp cầm ca.
2. Từ vai phụ đoàn dân ca đến kíp đàn chính
Sự nghiệp của Minh Lễ là minh chứng cho câu nói “có công mài sắt, có ngày nên kim”. Anh gia nhập Đoàn dân ca Quảng Nam – Đà Nẵng khi trong tay mới chỉ có chút vốn liếng ghi-ta tự học. Những ngày đầu, anh chấp nhận đóng những vai phụ, làm những công việc hậu trường không tên, nhưng chưa bao giờ tắt lửa đam mê.
Với tinh thần cầu tiến, anh vừa diễn, vừa học, từ sáo thổi đến đàn ca, mỗi thứ một ít để rồi dần dần khẳng định mình, vươn lên trở thành kíp đàn chính của Đoàn dân ca Quảng Nam. Năm 1997, khi Tam Kỳ trở thành trung tâm công tác, anh bắt đầu hành trình “ngày Nam, đêm Bắc” bền bỉ.
Suốt hơn 20 năm cống hiến, cho đến khi về hưu vào năm 2018, tiếng đàn của anh đã trở thành một phần hồn cốt của những vở diễn dân ca, nuôi dưỡng tinh thần cho biết bao khán giả quê nhà.
3. Người vợ hiền và quán bánh canh bên chợ Bà Kỷ
Đằng sau sự thành công của một người đàn ông và sự trưởng thành của những đứa con, luôn là bóng dáng của một người phụ nữ tần tảo. Trong khi nghệ sĩ Minh Lễ miệt mài với những chuyến lưu diễn, chị Sinh – vợ anh – đã trở thành hậu phương vững chắc.
Hình ảnh chị Sinh bên quán bánh canh nhỏ gần chợ Bà Kỷ (Phước Mỹ) đã nuôi lớn hai người con khôn lớn. Lương nghệ sĩ thời ấy chỉ vừa đủ trang trải, chính nồi bánh canh nóng hổi của mẹ và ý chí sắt đá của cha đã dạy cho hai anh em Minh Nghĩa và Minh Nhân bài học về giá trị của lao động.
Dù gia đình khó khăn, nhưng ngôi nhà ấy luôn vang tiếng cười và sự nề nếp. Hai cháu từ nhỏ đã là những học trò ngoan hiền dưới sự dạy bảo của cô Vy tại trường Phan Bội Châu (Đà Nẵng), đặt nền móng vững chắc cho tương lai.
4. “Con hơn cha là nhà có phúc” – Những tấm quân hàm rạng rỡ
Người ta thường nói “Quan ngoan không bằng con ngoan”, và nghệ sĩ Minh Lễ có quyền tự hào về điều đó. Hai người con của anh không chỉ nối nghiệp cha bằng tình yêu âm nhạc mà còn khoác lên mình màu áo xanh của người chiến sĩ:
- Đại úy, Nhạc sĩ Nguyễn Minh Nghĩa: Hiện đang công tác tại Đoàn văn công Quân khu 5. Những sáng tác và sự cống hiến của Nghĩa là sự kết nối hoàn hảo giữa tâm hồn nghệ sĩ và kỷ luật nhà binh.
- Thượng úy, Quân nhạc Nguyễn Minh Nhân: Cũng tiếp bước anh trai đầu quân cho Quân khu 5, mang tiếng kèn, tiếng nhạc phục vụ quân đội.
Sự trưởng thành và thành đạt của hai con là phần thưởng lớn nhất cho cuộc đời nghệ sĩ của anh. Đó không chỉ là thành công về nghề nghiệp, mà còn là thành công về nhân cách – kết quả của một quá trình giáo dục nghiêm túc và yêu thương từ gia đình.
5. Giọt nước mắt hạnh phúc tại Bộ tư lệnh Quân khu 5
Khoảnh khắc xúc động nhất có lẽ là ngày cả gia đình cùng lên nhận phần thưởng cao quý do Bộ tư lệnh Quân khu 5 trao tặng. Đứng giữa không gian trang trọng, nhìn hai con rạng rỡ trong bộ quân phục, chị Sinh đã không cầm được những giọt nước mắt nghẹn ngào.
Đó là những giọt nước mắt của sự nhẹ nhõm sau bao năm vất vả bên quán bánh canh, của sự hãnh diện khi thấy ý chí của ba và con đã vượt qua mọi rào cản. Nghệ sĩ Minh Lễ đã xây dựng cho đời không chỉ là những bản nhạc hay, mà còn là một “tác phẩm” vĩ đại nhất: một gia đình nghệ sĩ – chiến sĩ mẫu mực.
Lời kết
Câu chuyện của gia đình nghệ sĩ Minh Lễ là một thông điệp mạnh mẽ về sức sống của nghệ thuật và lòng nhân hậu. Dù cuộc sống có “chó ăn đá, gà ăn cỏ”, dù có gian nan trốn học đàn đêm hay vất vả mưu sinh nơi góc chợ, thì tình yêu và sự giáo dục đúng đắn vẫn sẽ kết trái ngọt.
Chia tay anh Minh Lễ với những kỷ niệm tại Tam Kỳ, Hội An hay Đà Nẵng, tôi luôn giữ mãi hình ảnh một gia đình hạnh phúc, nơi những cung đàn vẫn đang tiếp tục vang xa, không chỉ trên sân khấu dân ca mà còn trong nhịp bước hành quân của những người lính trẻ.
— Hết —
