Khúc dạo đầu: Những chuyến đò ngang và tình bằng hữu
Năm 2006, vùng biển Bình Minh, Thăng Bình vẫn còn là một vùng đất đầy nắng và gió cát. Ngày ấy, cây cầu Cửa Đại sừng sững nối đôi bờ vui vẫn còn nằm trong giấc mơ của người dân xứ Quảng. Muốn đến được trường THCS Phan Đình Phùng, người ta phải lụy những chuyến đò ngang trắc trở.
Anh bạn thân của tôi, Trương Văn Dưỡng, khi ấy vừa nhận quyết định điều động về làm Hiệu trưởng ngôi trường này. Nhà anh ở Hội An, cách trở đò giang khiến việc đi lại vô cùng vất vả. Có những buổi chiều muộn, lỡ chuyến đò cuối, anh phải ở lại trực trường, làm bạn với tiếng sóng biển và những hàng phượng già.
Tôi, một gã nhà báo thích rong ruổi, nhân chuyến công tác về Bình Minh đã ghé thăm anh. Khi ấy, không khí khai giảng đang cận kề, ngôi trường rộn ràng chuẩn bị cho năm học mới. Sau buổi cà phê sáng tâm sự chuyện đời, chuyện nghề, hai anh em kéo nhau về phòng Hiệu trưởng. Trên bàn làm việc, tấm biển tên "HIỆU TRƯỞNG: TRƯƠNG VĂN DƯỠNG" nằm trang trọng, như một minh chứng cho trọng trách mới của anh.
Nhìn tấm biển, nhìn dáng vẻ đạo mạo của anh bạn, tính nghịch ngợm trong tôi bỗng trỗi dậy. Tôi cười bảo: "Dưỡng, để em làm Hiệu trưởng thử 5 phút thôi nhé!"
Vở kịch bất đắc dĩ và "lệnh truyền" oái oăm
Đúng lúc tôi vừa ngồi vào chiếc ghế xoay, tay mân mê tấm biển tên thì có tiếng gõ cửa. Hai cô giáo trẻ, gương mặt còn vương nét ngây thơ của những sinh viên mới ra trường, khép nép bước vào. Trên tay các cô là bản quyết định nhận công tác vừa ký chưa ráo mực.
Anh Dưỡng định đứng dậy định giới thiệu, nhưng tôi nhanh tay ra hiệu cho anh im lặng rồi "nhập vai" một cách xuất thần. Tôi đóng mặt lạnh, vẻ nghiêm nghị của một vị lãnh đạo lâu năm, khẽ gật đầu: "Mời hai cô ngồi và trình bày nội dung."
Hai cô giáo trẻ ngồi "sè sẹ" bên mép ghế, run rẩy trình hai bản quyết định. Để tăng thêm phần kịch tính, tôi vớ lấy chiếc kính của anh Dưỡng đeo vào. Mặc dù lúc đó mắt tôi còn tinh anh, chẳng chút viễn thị, nhưng qua tròng kính dày cộp, gương mặt tôi trở nên xa lạ và đầy quyền lực. Tôi xem qua loa bản quyết định rồi phán một câu xanh rờn: "Sáng mai, hai cô mỗi người cầm một cái cuốc, một cái xẻng đến đây dọn dẹp vệ sinh trường. Thấy đống cát, đống đất to đùng ngoài sân trường kia không? Dọn sạch chỗ đó cho tôi!"
Hai cô giáo nhìn nhau, vâng dạ lễ phép rồi chào "ông Hiệu trưởng" ra về với vẻ mặt lo lắng. Tôi tháo kính, trả lại ghế cho anh Dưỡng rồi hai anh em ôm bụng cười ngặt nghẽo. Tôi cứ ngỡ đó chỉ là một trò đùa thoáng qua, rồi tôi lại tất tả lên huyện làm tác nghiệp báo chí cho những vụ việc khác, quên bẵng đi câu chuyện "7 phút làm quan".
Bí mật sau 5 năm và sự thật ngỡ ngàng
Năm năm sau, tôi có dịp quay lại trường Phan Đình Phùng. Gặp lại anh Dưỡng, sau những cái bắt tay nồng hậu, anh kéo tôi vào phòng và mời thêm hai nữ giáo viên. Hóa ra, đó chính là hai "nạn nhân" của cú lừa năm nào.
Lúc này, tôi mới được nghe nốt cái kết của vở kịch do mình đạo diễn. Hóa ra, sáng hôm ấy, hai cô giáo đã dậy từ rất sớm, mượn bằng được cuốc xẻng để đến trường thực hiện "lệnh truyền". Trường vắng hoe, chỉ có bác bảo vệ đang ngồi nhâm nhi cà phê nhìn hai cô với ánh mắt đầy thắc mắc. Hai cô giáo trẻ cứ lụi cụi xúc cát, dọn đất cho đến tận trưa mới về, lòng thầm nghĩ: "Trường gì mà ông Hiệu trưởng nghiêm khắc quá!"
Đến ngày khai giảng, hai cô lại càng hoang mang hơn khi thấy người đứng trên bục đọc diễn văn và đánh trống khai trường không phải là "ông Hiệu trưởng đeo kính" hôm nọ, mà là anh Dưỡng – người thanh niên ngồi cạnh hôm hai cô đến trình quyết định. Các cô thắc mắc mãi: "Chẳng lẽ trường này có đến hai ông Hiệu trưởng? Hay ông kia là Hiệu trưởng... chuyên trách lao động?"
Câu chuyện ấy được hai cô giữ kín như một kỷ niệm lạ lùng về ngày đầu đi dạy, mãi vài năm sau mới dám đem ra kể cho tổ Hóa - Sinh nghe. Để rồi trong bữa tiệc bia hôm đó, khi sự thật được phơi bày, cả bốn chúng tôi đều cười nghiêng ngả. Tôi nhìn hai cô giáo giờ đã trưởng thành, lòng dâng lên một nỗi xúc động pha lẫn hối lỗi.
"Cho anh xin lỗi nhé, chỉ vì 7 phút nghịch ngợm mà bắt hai em phải lao động khổ sai giữa nắng miền Trung!"
Lời kết: Phượng già thay lá và những người lái đò
Giờ đây, thời gian đã gội trắng mái đầu. Tôi và anh Dưỡng đã rời xa những chuyến công tác, về vui với tuổi hưu. Hai cô giáo trẻ ngày ấy cũng đã chuyển trường, đi theo tiếng gọi của tình yêu và sự nghiệp, nhưng dấu chân họ vẫn in đậm nơi mái trường Phan Đình Phùng đầy nắng gió.
Ngôi trường ấy bây giờ chắc đã khác xưa nhiều. Những hàng phượng vỹ già năm nao có lẽ vẫn đứng đó, âm thầm thay lá qua bao mùa tựu trường. Chúng tôi, những người đi ngang qua đời nhau bằng một trò đùa tinh nghịch, giờ đây chỉ còn biết gửi nỗi nhớ vào những dòng ký ức.
Bảy phút làm Hiệu trưởng ấy không có trong hồ sơ công chức, không có lương bổng, nhưng nó lại để lại một "di sản" quý báu: Đó là nụ cười, là tình đồng nghiệp và là một lát cắt rực rỡ trong quãng đời làm giáo viên của hai cô giáo trẻ.
Ước gì được trở lại năm 2006 ấy, để lại thấy mình ngồi vào chiếc ghế xoay, đeo chiếc kính viễn thị mượn tạm, và nhìn thấy hai gương mặt ngây thơ ngơ ngác... Để thấy rằng, giữa những gian khó của cuộc đời, tình người và những nụ cười vẫn luôn là liều thuốc ngọt ngào nhất.
Tạm biệt Bình Minh, tạm biệt những đống cát trắng và hàng phượng già yêu dấu!
