Tác giả: Châu Phước Tiến
C ó những ngày không chỉ được ghi lại bằng mực đen trên giấy trắng, mà được khắc sâu bằng nhịp đập của trái tim và những giọt nước mắt nghẹn ngào. Với tôi, đó là lúc 15 giờ 13 phút ngày 28 tháng 3 năm 1975. Một cột mốc thời gian vĩnh cửu, nơi niềm vui vỡ òa hòa cùng nỗi đau của hai mươi năm chờ đợi, của những hy sinh thầm lặng mà đến tận bây giờ, khi đã đi qua bao thăng trầm, tôi mới thấu cảm hết giá trị của hai chữ "Tự do".
Ngày ấy, tôi chỉ là một đứa trẻ bảy tuổi, hồn nhiên chơi giữa sân nhà trong cái nắng hanh hao của miền Trung. Ký ức trong tôi khi đó là hình ảnh mẹ tần tảo bên mẹt cá chuồn đang phơi dở, mùi biển mặn mòi quyện trong gió. Rồi ba tôi về. Bước chân ông vội vã nhưng gương mặt rạng rỡ một vẻ khác thường mà sau này tôi mới hiểu đó là sự giải tỏa của một kiếp người chịu đựng chiến tranh. Câu nói của ba vang lên, chấn động cả không gian nhỏ bé: "Đà Nẵng hôm nay giải phóng rồi!"
Ba tôi, người đàn ông hiền lành ấy, bỗng trở nên mạnh mẽ lạ thường. Ông vót vội cây gậy tre, không phải để làm lính, mà để xuống đường, để dẫn lối cho những người lính Sư đoàn 3 VNCH đang rã ngũ, chỉ đường cho họ tìm về với gia đình, cởi bỏ tấm áo binh đao để trở lại làm người dân bình thường. Ngoài kia, Quốc lộ 1A như một dòng sông người cuộn sóng. Người lớn hối hả chạy đi xem quân rã ngũ, xem những cánh quân cách mạng đang rầm rập tiến về Tòa thị chính. Tôi – đứa trẻ lên bảy – cố chạy theo nhưng đôi chân nhỏ bé không sao theo kịp dòng người hối hả ấy. Tôi đứng lại giữa sân, ngước mắt nhìn lên bầu trời, cảm nhận một luồng sinh khí mới đang tràn về.
Đêm hôm đó, Đà Nẵng không ngủ. Tiếng loa phóng thanh vang dội lời kêu gọi đầu hàng, nhưng ẩn sau đó là một niềm hân hoan không thể kìm nén. Lời ca của nhạc sĩ Hoàng Hà như nói hộ lòng tôi, lòng ba mẹ và đặc biệt là lòng bà ngoại tôi – người đã sống trọn vẹn nỗi đau chia cắt và niềm hy vọng mòn mỏi suốt hai thập kỷ. “Vui sao nước mắt lại trào...” – câu hát ấy vang lên như một định mệnh. Tại sao vui mà lại khóc? Có lẽ vì niềm vui ấy quá lớn, quá nặng nề bởi nó được xây đắp từ xương máu, từ sự chờ đợi của gần 47 triệu đồng bào. Bà ngoại tôi, người đã đi qua bao dông tố, lúc ấy chắc hẳn đã khóc hết nước mắt cho một ngày bình yên mà bà hằng ao ước.
Trong tâm trí tôi, giai điệu của nghệ sĩ Bích Liên cứ ngân vang: "Đà Nẵng quê ta ơi hôm nay giải phóng rồi / Trên sông Hàn lại vang câu hò / Cờ giải phóng lại bay trên phố cũ..." Những ca từ ấy không chỉ là âm nhạc, đó là tiếng reo vui của sông Hàn, là nhịp thở của phố phường sau bao năm bị kìm nén. Bầu trời vẫn là bầu trời ấy, nhưng hôm nay sao xanh lạ kỳ; con chim trên cành vẫn hót, nhưng tiếng hót sao trong trẻo và tự do đến thế.
Nhìn lại hành trình 20 năm chờ đợi, tôi mới thấu hiểu tại sao ba tôi lại vót cây tre xuống đường, tại sao mẹ tôi lại ngừng tay phơi cá để ngóng chờ tin thắng trận. Đó là sự chuyển mình của một dân tộc. Đà Nẵng của tôi, từ những góc phố cũ kỹ đến những nhịp cầu bắc qua sông Hàn, tất cả đều bừng sáng dưới lá cờ giải phóng.
Giờ đây, khi viết lại những dòng này, tôi như được sống lại cái tuổi lên bảy ấy. Tôi thấy mình vẫn là đứa trẻ đứng giữa sân, nhìn ba mẹ và bà ngoại ôm nhau khóc trong niềm vui sướng tột cùng. Những giọt nước mắt ấy là minh chứng cho một chân lý: Hòa bình không bao giờ là dễ dàng, và ngày 29/3 sẽ mãi mãi là một nốt nhạc hùng tráng, một kỷ niệm thiêng liêng mà tôi nguyện giữ gìn cho đến cuối cuộc đời. Cảm ơn âm nhạc, cảm ơn những người nghệ sĩ đã ghi lại khoảnh khắc huy hoàng ấy, để những người như tôi được mãi mãi ghi nhớ: Đà Nẵng đã có một ngày vui như thế!
Hy vọng những dòng viết này đã thay ba tôi nói lên được tiếng lòng và những ký ức rực lửa của một thời khắc lịch sử.
— Hết —
